Медицинага кандай өзгөртүү керек?

26 - Октября  2017 | 7 : 2581
Медицинага кандай өзгөртүү керек?

 

Өлкөнүн саламаттык сактоосун жакшыртууну, реформалоону көздөгөн  2012-жылдан 2016-жылга чейин кабыл алынган “Ден соолук” улуттук программасы аяктады. Мындан улам 2018-жылдан 2030-жылга чейинки  программаны кабыл алуунун үстүндө жумушчу топ иштеп,  жер-жерлерде талкуулар болууда.  Медицина илимдеринин доктору, түштүк аймактык жүрөк-кан-тамыр хирургиясы борборунун  жетекчиси Калдарбек Абдраманов да улуттук программага өзүнүн  сунушун даярдаган, калк саламаттыгын көздөгөн сунушун маалымат каражаттарына айтып берди.

Анын айтымында  чет элдик гранттардын эсебинен медицина кызматы эч качан өнүккөн эмес.  Мындагы тармак ички финансылык булакты өнүктүрмөйүнчө өз максатына жетпейт.

-КРнын саламаттык сактоо системасын реформалоо боюнча алгач эгемендүүлүк алгандан кийин 1996-2005-жылдары “Манас,”, 2006-2011-жылдары “Маанас таалими”,  “2012-2016-жылдар аралыгында “Ден соолук” улуттук программалары  кабыл алынып,  иштеди. Аталган программалардын жүрүшүндө бир катар жумуштар аткарылды. Булардын баарынын максаты кыргыз медицинасын сактап калуу болду, албетте аракеттер көрүлдү. Балчыкта калган кыргыз медицинасы бир аз жанданды.  

Бирок,  жогоруда айтылган программалардын канчалык деңгээлде жумушка ашканы,  кандай жыйынтык бергени боюнча коомчулукка маалымат жакшы жеткен  жок.  Жыйынтыктары эч кандай талкууга деле  алынбады. Менин жеке пикиримде кабыл алынган программалар калк үчүн бешене жылытып деле иштебеди.  35 жыл медицина тармагында, анын 15 жылын жетекчи катары иштеген адам катары айта аламын.  Москвада иштеп жүрдүм, ал жактын медицинасын салыштырбай эле койойун. Бишкек шаарында он  жыл иштеп борбордо турган адистин  көзү менен карасам, акыркы 5 жылдан бери Жалал-Абадда иштеп,  медицина тармагына болгон пикирим 100 пайыз өзгөрдү. Жалал-Абаддан реалдуу медицинаны көрдүм. Азыркы талкууланып жаткан стратегияны көрдүм,  баягы эле кооз сөздөр, турмушка ашуусу кыйын болгон пландар жазылган. Ошого биз да ушул тармакты өнүктүрөлү өстүрөлү деп өз программабызды иштеп чыктык. Биздин демилгелерди колдойбу,  колдобой коюшабы билбейм, бирок сунушубузду беребиз - дейт окумуштуу Калдарбек Абдраманов.

Анын сунушуна караганда  ооруканаларда палатарды заманбапташтырып, шарт түзүү менен акылуу кызмат көрсөтүүнү колго алуу керек. Ал эми колдоого муктаж жарандар ФОМСтан бөлүнгөн каражатка дарыланса,  элде эч кандай ажырым болбойт.

-Азыр башкаруунунун баары  Саламаттыкты сактоо министрлигине жүктөлүп калган. Ошондуктан министрлик кээ бир функцияларын областтык ооруканалага өткөрүп бериши керек.  Ошондо элдин баары министрликке арызданып,  даттанып барбай калат. Экинчиден -   финансылык өз  алдынчалуулукка мүмкүнчүлүк берип, атайын каражатын көбөйтүүгө багыт берилиши керек.  Качанкыга чейин бирөөдөн карыз алып жашайбыз, грант күтөбүз. Бирөөдөн карыз алып,  медицина өнүккөнү тарыхта болгон эмес. Ички булак болмоюнча медицина өнүкпөйт.   Өз саламаттыгы үчүн жакшы шарттарды издеп,  жеке менчик ооруканаларга баргандардын саны арбып жатат. Мамлекеттик ооруканаларга да акыл төлөнүүчү шарттарды түзүп, каражат төлөп дарылануучу  бөлмөлөрдү жакшыртсак болот. Эл келет, келип эле жатат.  Ансыз деле хирургдарга, дарыгерлерге эл берип  жаткан акчаларды айтпай эле койойун.  Калктан түшүрүлгөн акча,  туура,  оорукананын атайын эсебине  түшүп, максаттуу жумшалып турса, алдыга жылып кеткени болот.  Акылуу кызмат көрсөтүү жанданса,  ооруканага бюджеттен 3-4 эсеге көп каражат түшөт. Ал каражатка   оорукананын  кемчиликтерин оңдооого  мүмкүнчүлүк болот. Сырттан грант келет деп,  качанкыга чейин карап олтура беребиз? Системаны өзгөртүү кыйын, бирок кыйынчылыкка карабай,  демилгени ишке ашырып,  башташыбыз зарыл.  Азыр тажрыйбалуу адистерди жеке клиникалар тартып кетип жатат. Эртең мамлекеттик ооруканаларга кимдер калат? Ушундай абал менен кете берсек,  кадр көйгөйүнөн чоң проблема жаралышы мүмкүн. Ошондуктан биздин демилгени да кошуп, көңүл буруп койушса жаман болбойт. Биз да ушул тармактын өнүгүшүн каалайбыз – деди өз сунушун андан ары уланткан медицина илимдеринин доктору  Калдарбек Абдраманов.

Анын белгилөөсүндө оорукана жетекчилери министрлик менен ФОМСтун жетекчилеринин ортосунда калып кыйналышат. Анткени,  саламаттыкты сактоо министри кайсыл бир жумушту бүтөрүүгө макулдук бергени менен ФОМСтун жетекчиси  каражат бөлүүгө макул болбой койсо,  маселе оң жагына чечилиши кыйын болуп калат.

-Бизге ангиография аппаратынын келгенине эки жыл болду, ал аппаратты иштетүү, имаратты жандандырууга жардам сурап  министрликке, ФОМСка бир канча жолу кат жаздык.  Маселебиз дале чечиле элек.  Мындай маселелер бир топ эле. Менин айтайын дегеним ФОМСту министрликтин алдындагы департамент кылып койсо,  жакшы болмок. Анткени,  министр макул болгондон кийин каражат маселесин чечүү да жеңил болуп калат. Азыр айрым маселеде министр макул болгон менен ФОМСтун жетекчиси каражат бөлбөй койсо,  маселеңди чече албай эле олтуруп каласың. Оорукана жетекчилери да эки мекеменин ортосунда кыйналышты. Бул маселени ачык эле айтыш керек - деген пикирин кошумчалады К. Абдраманов.

Белгилей кетсек, азыркы тапта алдыда кабыл алынуучу улуттук программага ар тараптан сунуштар, пикирлер айтылып жатат.  Медицина тармагын  өзгөртүүнү каалгандар өз сунуштарын айтышууда.  Ал эми  түштүк аймактык жүрөк - кан тамыр хирургиясы борборунун директорунун сунуштарын канчалык деңгээлде колдоого алынаарын алдыдагы убакыт көрсөтөт. Ал долбоор-сунуштар тармакты реформалоону жакшыртып, калктын саламатчылыгын коргоону жогорулатуу үчүн айтылып жатат.

Эске салсак, медицина тармагындагы “ден соолук” программасы быйыл аягына чыгат...

 

 

  

ЖУМАГҮЛ ШАЙЫКОВА, “Акыйкат”.

 


 

Досторуң менен бөлүш

Коментарии FACEBOOK:



Тектеш жаңылыктар

“ВИЧ илдеттүү энелерден 43 бала таза төрөлдү” “ВИЧ илдеттүү энелерден 43 бала таза төрөлдү”

Элмира Сатарова, областтык СПИДге каршы күрөшүү борборунун башкы дарыгери:   Статистикалык маалыматтарга караганда учурда Кыргызстанда 382 балага ВИЧ илдети жуккан. Жалал-Абад областы да...

16 - Ноября  2017 | 8 : 32110
Донорлор  өмүр  тартуулашты Донорлор өмүр тартуулашты

         Жалал-Абад шаарында донорлор күнү белгиленип,  адамга өмүр тартуулаган жарандарга  сый тамак тартууланды.  Бул  саамалыкка Өкмөттүн Жалал-Абад областы боюнча...

29 - Сентября  2017 | 6 : 21114
ВИЧ СПИДди кармап туруш үчүн ВИЧ СПИДди кармап туруш үчүн

    Коомдун аярлуу катмарларына ВИЧ СПИД тууралуу түшүндүрүү иштерин жүргүзүп турбаса, бул жаман дарт жайылып кетиши толук мүмкүндүгүн ойлоп, тынчсызданган бул тармактагы адистер 2002-жылы...

15 - Июня  2017 | 5 : 34638
“Стартап” старт алды “Стартап” старт алды

  Эми жаш ишкерлерге финансылык кеп-кеңештерди, бизнес-план түзүүнүн жолдору тууралуу акысыз, терең маалыматты Жалал-Абад шаарында ачылган “Стартап борбору” берет. Бул борбор айрыкча жаңы ишкердикти...

11 - Апреля  2017 | 10 : 20413
Депрессия балдарды да тооруду Депрессия балдарды да тооруду

  Сузак райондук ден соолук кабинетинин психотерепевти Шахринса Абдыкасымова ажырашуу, өз өмүрүнө кол салуу, качып кетүү, аракечтик сыяктуу терс көрүнүштөрдүн негизги себеби болгон депрессия - социалдык...

11 - Апреля  2017 | 10 : 26566
Кургак учук оорусунун абалы жана алардын алдын алууда эмнелерди... Кургак учук оорусунун абалы жана алардын алдын алууда эмнелерди...

             Жалал-Абад область боюнча 2016-жылдын жыйынтыгында баары болуп биринчи жолу аныкталган кургак учук оорусунун – 981 учуру катталды, ал эми 2015-жылдын ошол эле убагында 868...

30 - Марта  2017 | 8 : 321206
Кан борборунда шарт жакшырды Кан борборунда шарт жакшырды

    Жалал-Абад областтык кан борбору көчмө топтун жардамы менен шаардын мекеме ишканаларына , окуу жайларына жана аймактык ооруканаларга барып түшүндүрүү, үгүт иштерин жүргүзүү жолу менен акысыз...

23 - Марта  2017 | 10 : 22347