Социалдык көйгөй төрөттөн баш тарттырабы?

16 - Марта  2018 | 12 : 542
Социалдык көйгөй төрөттөн баш тарттырабы?

“...Азыркы заманда бутка туруп алып анан төрөш керек болуп калды. Үстүнө үй, алдыңа мал-жан,  машина же жакшы бизнести түптөп алып анан катар-катар балалуу болсоң  болот. Ага чейин эки балалуу болуп турсаң эле жетиштүү. Беш-алты балалуу болуп, материалдык жактан жетишпей, балдарды жакшылап ичинтип-кийинте  албай, башыңа тартса, этегиңе жетпей жашагандын неси артык” – дегендер четтен чыкты.

 

Башкысы байлык белем...

Каарманым Зуура Камилова жети жылдан бери Россияда мейманканалардын биринде кир жуучу жайда иштейт. Бир учурда жакын турган сулуулук салонун да чуркап барып, эртели-кеч жууп келе калат. Эки жерден алган акчасы 40 миң сом. Жолдошу да орус ашканасында тамак бышыруучу болуп иштеп, 40 миң сом алат. Айылда Зууранын апасында калган эки баласына ай сайын акча жөнөтүп турушат.  Улуусу мектеп босогосун аттаар алдында турат. Үй салып, машина алганга жетишип калган жубайлар эми бир жакшы бизнес ачсакпы дешет.

-Ушул максаттарыбызга жеткен соң, Кыргызстанга биротоло кайтып, өз үй, өлөң төшөгүндө  бала-чака менен божурашып, көбөйүшүп, жашасак  деген үмүтүбүз бар-дейт ал.

Минтип Зууранын катарын толуктагандар көп. Жаш үй-бүлөлөрдүн көпчүлүгү бир-экиден гана балалуу болуп, көбөйүүнү убактылуу токтотушат.

Жаштардын мындай “акылдуу” болуп жаткандыгын улуу муундагылар өөн учуратышып, туура эмес көрүшөт.  Тогуз баланы чоңойтуп өстүргөн жашы 87ге келген  Раякан чоң апа  жаш үй бүлөөлөрдүн көп балалуу болуудан баш тартышын таптакыр туура эмес деп санайт. Кудай 12 бала берип, тогузу аман-эсен чоңоюп, небере көрүп калышкан.

-Эки балабы, сегиз балабы, ырыскыны Кудай берет. Бутка туруп алып, анан төрөйм деген келиндерге таң каласың. Ысык-суукта калып иштешет. Кийин төрөбөй калышса не болот? Эки баланы жетелеп кала беришет. Ачыгын айтканда  барына жетишип, төгөрөгү төп келгенде бала жытын сагынып калышат. Жашы өтүп калганда төрөйт элем деп догдуруна да, бакшысына да жүгүрүшөт. Эркек да бала жыттагысы келет. Башкага кетип калышы да мүмкүн. Натыйжада үй-бүлө бузулат. Муну убагында ойлобогон келиндер  төрө десең жаман көрүшөт-дейт Раякан чоң апа.

Бул чоң  апанын жети небере келини бар. Жетөө тең экиден балдарын жетелеп жүрүшөт. Өз келиндери  бештен балалуу болушкан.

 

Жаш өтсө мүмкүнчүлүктөр азаят

Адистердин айтымында жаштардын төрөттөн баш тартуусуна бир гана экономикалык себептер гана эмес,  жашарып  жаткан гинекологиялык оорулар да себеп болуп жатат. Анан калса миграциялык агым жаш үй бүлөлөрдүн материалдык, моралдык жашоосуна тескери таасирин берип жаткан учур. Тактап айтканда, жыныстык жактан ар кандай ооруларды жуктуруп алган жубайлар дарыланууну туура, үзгүлтүксүз жүргүзбөгөндүктөн балалуу болуу мүмкүнчүлүктөрү азаюуда.

-Азыркы мезгилде эң көп кездешкен гинекологиялык оорулар сезгенүү жана айыздын бузулушу. Бул албетте төрөткө таасир берет.  Киста, эрозия, миома,  хламидиоз, кандидоз жана вульвовагинит оорулары көп кездешүүдө-дейт дарыгер-гинеколог Гүлзат Нурумбетова.

Турмушка чыккандан кийин бутка туруп алайын деп сактанып, узак аралыкка балалуу болбой жүрүп, эми төрөгөн Нуржан (аты жөнү өзгөртүлдү) бир азга өкүнүч кылат. Миграцияда жүргөн жолдошунан хламидиоз дарттын  жугузуп алып дарыланып жаткан кези.

-Жашым өтүп турмуш кургандыктан 35 жашка чейин эч болбосо 2 балалуу болуп алайын дегем. Минтип ооруп калдым.  Дарыланып айыкканча  эки-үч жыл жөн эле өтөт.  Анткени дарыгерлердин айтымында жолдошум да дарыланыш керек экен. Ал “мен тазамын” деп эле болбойт. Мунун аягы тукумсуздукка алып келет десем деле укпайт . Аны көндүргүчө арадан жылдар өтөт го.  Башта чынында  өзүбүздү материалдык жактан толук камсыздап алып, анан балалуу болсок дечүбүз. Көрсө, жаңылыптырбыз, турмуш кургандан кийин биринчи балалуу болуш керек экен. Материалдык жашоо акырындап калыптана берет  тура – деп кейийт Нуржан. 

 

Бойдон алдыруу – баладан баш тартуу

Анан калса бойдон алдыруу да токтой элек. Жалал –Абад областтык калктын репродуктивдүү саламаттыгын сактоо борборунда 2017-жылы 120 бойдон алдыруу катталган. Мурунку жылы 184  аял бойдон алдырган. Гинеколог Гүлзат Нурумбетова учурда медициналык көрсөтмөнүн негизинде бойдон алдыргандарга караганда, социалдык себептерден улам балалуу болуудан баш тарткандар көп экенин белгилейт:

-Тактап айтканда, үй-бүлөнү пландаштырууну жакшы түшүнүшпөгөндүктөн “боюмда болуп калыптыр, жаш балам бар, же иштешим керек” деп бойдон алдыргандар арбын. Көбүнчө 25 жаштан жогору 35 жашка чейинки төрөт курагындагы аялдар  баладан баш тартышып, бойдон алдырышат-дейт гинеколог. 

Буга кошумча аялдардын кандан  калуусу (климакс)  да жашарып жатат. Адистер 35-36 жашта эле климакстын алгачкы белгилери менен кайрылгандар болуп жатканын тынчсыздануу менен белгилешет. Областтык калктын репродуктивдик  саламаттыгын сактоо борборуна жылына 400-500 аял климакстын айынан дарыгерге кайрылат. Азыркы мезгилде менчик клиникалар да көп болгондуктан ал жакка да бойдон алдыруу үчүн, ошондой эле климакстын айынан жана ар кандай гинекологиялык оорулардан улам кайрылгандар арбын. Катталбагандары да бир топ...

Негизи жаратылыштын мыйзамын күч менен тизгиндөө – эне болуу мүмкүнчүлүктөрүн бурмалоо өзүбүзгө эле зыян окшобойбу...  

 

Гүлнура КЕЛДИБАЕВА

Досторуң менен бөлүш

Коментарии FACEBOOK:



Тектеш жаңылыктар

Кургак учукту күчтүү адам жеңет Кургак учукту күчтүү адам жеңет

           Социалдык кургак учук оорусу Жалал-Абад областында бир калыпта экендигин адистер белгилешүүдө. Деген менен “миграциялык агым күч алып жаткан шартта бул дарт көбөйсө...

6 - Апреля  2018 | 7 : 2621
Электр жарыгы жете элек айылдарга көңүл бөлүнөбү? Электр жарыгы жете элек айылдарга көңүл бөлүнөбү?

    Өлкө башчынын быйылкы жылды “региондорду өнүктүрүү” жылы деп жарыялоосун эл колдоп, кубаттоодо.  Анткени, региондордун дараметин арттыруу,  көтөрүү багыты көздөлүп кабыл алынган...

6 - Апреля  2018 | 7 : 3130
Жоюлбаган жумушсуздук, кол жеткис мүдөөлөр... Жоюлбаган жумушсуздук, кол жеткис мүдөөлөр...

    Жалал-Абад шаардык Социалдык өнүктүрүү башкармасынын иш менен камсыз кылууга көмөктөшүү бөлүмүнүн маалыматына караганда шаарда жалпы 1283 жумушсуз катталса, анын 1106 сы аял, 770и жаштар. Ал эми...

6 - Апреля  2018 | 7 : 4022
Сүйүнчү акча сүйүнттү, а жөлөк пул жөндөлөбү? Сүйүнчү акча сүйүнттү, а жөлөк пул жөндөлөбү?

    Көп жылдардан бери  калк арасында нааразылык туудуруп, чечилбей  келе жаткан сүйүнчү жана жөлөк пул жөнүндөгү жаңы мыйзам иштелип чыгып, ал 2018-жылдын январынан баштап ишке кирмей болгон....

16 - Марта  2018 | 12 : 1047
Укуктук сабатсыздык –адам сатууга ачылган каалга Укуктук сабатсыздык –адам сатууга ачылган каалга

  Жакында Өкмөт башчы Сапар Исаков адам аткезчилиги боюнча мыйзам долбооруна кол койгон. Ага ылайык, жарандарды чет өлкөгө жөнөткөн агенттиктердин иши тыкыр көзөмөлгө алынып, адам сатуу үчүн кылмыш...

7 - Марта  2018 | 9 : 54186
Тергөөчүлөрдүн кемчиликтери айтылды Тергөөчүлөрдүн кемчиликтери айтылды

  Кызматтык кылмыштардын ар бири сотко жетиши керек. Мындай пикирди Жалал-Абад областынын прокурору Өткүрбек Жамшитов кызматтык жана коррупциялык кылмыштар талкууланган ведомостволук ыкчам кеңешмеде...

2 - Марта  2018 | 12 : 862
Кайдыгерликке кабылган музейлер Кайдыгерликке кабылган музейлер

  Областтагы  тарых музейлерди жакшыртууга анан да жетекчилеринин ишмердигине   көз салууну күчөтүү зарыл болуп турат. Анткени көпчүлүк музей жетекчилери иш учурунда каалагандай жүрүшөт, жумуш...

26 - Февраля  2018 | 9 : 581