Ишенбай Кадырбеков «Centerra Gold Inc.» боюнча: “Эгемендүү мамлекетте мыйзамдарды кабыл алууну, бир дагы арбитраж мыйзамсыз иш деп эсептей албайт”

341

«Centerra Gold Inc.» компаниясынын жер казынасын пайдалануу, экологиялык стандарттарды бузуу жагынан жоопкерсиздигине байланыштуу “Кумтөр Голд Компаниге” убактылуу тышкы башкарууну киргизип, Кыргызстан Кумтөр маселеси боюнча сабаттуу иш алып барды. Бул, биринчи кезекте, президент Садыр Жапаровдун чечкиндүү кадамы болду, анткени ал көптөгөн жылдар бою Кумтөр иши боюнча акыйкаттык издеп келген.
Бүгүнкү күндө бир гана саясий чечим эмес, экономикалык жана экологиялык жактан да туура чечим кабыл алынды. Мындай чаралар дүйнөнүн бардык өнүккөн өлкөлөрүндө киргизилип келет. Дээрлик 30 жыл ичинде Кыргызстан өзүнүн байлыгына ээ болгон жок, бардык алтындар чет өлкөгө “агып” кетти, ошол эле учурда Кыргызстандын экологиясына орду толгус зыян келтирилди. Учурда Кумтөр кени иштеп жатат, бир мүнөт токтоп калган жок, жумушчулар айлыктарын алып, өз жумуштарын жасап жатышат. Процесс улана бермекчи. Кен байлыктар, ошондой эле алтын кендери, Кыргызстандын Конституциясына ылайык, анын өзгөчө менчиги болуп саналат. Кумтөрдүн айланасындагы афералардын ачыкка чыгышы Кыргызстандын каржы көйгөйлөрүн чечүүгө жардам берет, деп билдирди парламенттин экс-спикери Ишенбай Кадырбеков. Ал бул тууралуу «Евразия. Эксперт» басылмасына билдирген.
Кадырбеков көп жылдардан бери улутташтырууну жактап келет. «Улутташтыргандан кийин арбитраждык сотко беришсе, бизде компенсация төлөөгө акчабыз жок-деп айтып атышат. Бирок дүйнөлүк практикада улутташтыруу маселелери эл аралык сотто каралган учурлар болгон эмес. Улутташтыруу мыйзам менен кабыл алынып, ал эл өкүлү катары парламент тарабынан ратификацияланган.
Эгемендүү мамлекетте мыйзамдарды кабыл алууну, бир дагы арбитраж мыйзамсыз иш деп эсептей албайт. Ошондуктан, дүйнөдө улутташтырууга каршы бир дагы соттук процесс болгон эмес», – деди ал. Сотто компенсациянын көлөмүнө байланыштуу гана маселе болушу мүмкүн.
Ошол эле учурда, БУУнун Башкы Ассамблеясынын резолюциясы бар, анда улутташтырылган учурда компенсация маселеси жергиликтүү сот тарабынан жана мамлекеттин мыйзамдарына ылайык каралат деп жазылган. «Биз «Кумтөр Голд Компани »ишканасын улутташтырганда,« Центерра» бизге эсебин жазып берсин.
Биз дагы бардык бухгалтердик эсепти чогултуп, чыгымдарды эсептеп, андан жоголгон каражаттарыбызды, айлана-чөйрөнү коргоого кеткен каражаттарды жана башкаларды чыгарып, калганын төлөп беребиз. Улутташтыруу деген ушул », – деп түшүндүрдү Кадырбеков.