Гүлзина Мөндөева, тележурналист :”Мекенчил сезим сөздө эмес жүрөктө жашайт”

29 - Мая  2018 | 4 : 35476
Гүлзина Мөндөева, тележурналист :”Мекенчил сезим сөздө эмес жүрөктө жашайт”

Гулзина Мөндөева деген ысым кыргыз журналистикасында өз ордун таап, бул тармактын өнүгүүсүнө опол тоодой салым кошуп жаткан  таланттуу, мээнеткеч кыздарыбыздын бири. Айрыкча телекөрүүчүлөргө “жоктон барды жараткан”, ар бир алган темасын ийне жибине жеткире иликтеп, жиликтеп, ар бир маселенин айланасында ой жарата билген, өзүнө гана таандык стили бар тележурналист катары да таанылып калган кези.  Ал көп жылдардан бери Жалал-Абад областтык мамлекеттик телерадиокомпаниясында иштеп келет жана бул ишкананын калкты маалымат менен камсыздоодогу  оор жүгүн муюбай, чарчабай көтөргөндөрдүн  алдыңкы сабында турат.    Ал жакында  Европа мамлекеттеринин көрүнүктүүлөрүнүн бири катары эсептелген жана дүйнө алкагында орду бар Түркия жергесине журналисттик  ишмердик сапарда болуп кайтты. Ал жакка мындай багыт менен баруу  ар кимдин  эле бешенесине буюра бербейт.  Анда Гүлзина айымга “Түркия таасирлери кандай болду?”- деген суроо менен кайрылып, мындайча жооп алдык.     

                

  •  Гүлзина айым, дүйнө журналисттеринин катарында барып келген Түркия сапарынын багыты кандай максатты көздөдү?
  • Түркия мамлекетине жалпы   сегиз мамлекеттен, жыйырмадан ашуун журналист экономика багытында,  эки жумалык теориялык жана практикалык окууда болуп кайттык. Мындайча айтканда  журналистика чөйрөсүндө экономика темасын чагылдыруунун жол-жобосун үйрөтүү максаты болгон. Бул менин Европа мамлекеттеринин бирине багыт алган алгачкы  сапарым  болду. Түркиянын борбору Анкара шаарында жайгашкан Анадолу агентствосу биз үчүн эки жума аралыгында күчтүү  маалымат     булагына айланган борбор катары эсте алды. Бул агентствонун дүйнөнүн жүздөн ашуун мамлекеттеринде кабарчылары  иштейт. Алардын багыттары да ар түрдүү . Саясий, экономикалык , финансылык , аскердик жактарында атайын журналисттер дайындалып, окутулат. Дагы бир багыты азыр фотожурналистикага  карай ыкталгандыгын сезүүгө болот. Ал эми бизге түрдүү темада лекцияларды окуп ,практикалык айкалыштарды жасагандар  Түркиянын белгилүү инсандары, окумуштуулары , ал турсун президенттин  экономика жаатындагы кеңешчиси  да болду. Дүйнөнүн алдыңкы  мамлекеттери, алардын экономикалык көрсөткүчтөрү, анын ичинде Түркиянын орду жөнүндөгү окуулар, практикалык таанышуулар менен орун алды. Атайын министрликтер , ишканалар биздин билимди бышыктоого мүмкүндүк жаратты.Бул жерде баса белгилей кетүүчү жагдай  8 мамлекеттен барган ММК өкүлдөрү бул мамлекеттин өнүгүү мүмкүндүктөрүн өздөрүнөн окуду , көрдү, туйду.

 

  • Азыркы кезде бизде миграция саясаты күч алып турган кез. Россия сыяктуу эле Түркияга агылып кетип жаткандардын саны арбып баратат. Ал жактан жердештерибизди кездештире алдыңарбы жана мигранттардын укугу корголуптурбу?
  • Кыргызстандан бул семинарга  төрт журналист бардык. Барганда эле бизди кызыктырган көрүнуштөрдүн бири кыргыз мигрантарынын абалы болчу . Окуудан соң кыргыздар көп иштеген  жер деп саналган Кызыл  -Ай районуна бардык. Чындыгында кыргыздарды байма-бай кездештирүүгө болот. Ал жакта көбүнчөсү бала кароо,  карыгандарды багуу , үй кызматкери сындуу жумуштарда кыргыз кыз-келиндери иштешет экен. Айрым мусулман майрамдарын чогуу тосуп ,спорттук-иш-чараларды уюштурган топтордон да маалыматтарды алдык. Өкүнүчтүүсү бөтөн жерде жүрүп да, айрым жердештерибиздин  бирөөнүн үстүнөн акы алып, жеп жаткандыгы. “Биздин мындай адатыбыз качан калаар экен?”- деп, кайгыра да түштүк. “Ал кандай болот экен?” деген суроо пайда боло баштады да ээ. Анын жообу мындай: маселен , сиз жумуш издеп Туркияга бардыңыз дейли. “Ширкеттер”-деп коюшат экен, бизче айтканда “фирмада иштейбиз, иш таап беребиз” деген ортомчулар пайда болот да,  жумуш тапкандыгы үчүн акчага олтурат. Маянасы 500 доллар болсо , эки жүзүн акысы үчүн алып калат.Ортомчусу ким дебейсизби ,баягы эле кыргыздар . Сыртта жүрүп, бири- бирине караан болбой , тескерисинче “кыраан” көрүнгөн, “кайран көкүрөктөгү каралык” деп, капа боло түшөсүң.

 

  • Түрк туугандардын мекенчил сезими боюнча канчалык маалыматыбыз болсо да, алар менен бирге жүрүп, баарлашканда ушул багытта эмнелерди байкай алдыңар?
  • Бул мамлекетке ким барбасын Мустафа Кемал Ататүрктүн мавзолейине  кирбей кайтпас. Бул мавзолей биз жашаган аймакка жакын болгондуктан,  жөө эле басып бардык. Чиркин, адамды урматтоону, сыйлоону жана даңазалоону               биз түрк туугандардан  үйрөнсөк болчудай экен. Биз сындуу сырттан баргандар, туристтер, меймандар, же тим эле эс алып жүргөндөр  анын кабырынын жанында сүрөткө түшүп жатсак, жаш баласы менен келген жарандар ага сыйынып, таазим келтирип, көзүнө жаш алып, алкыш айтканын көрүп, таң калдым. Бизде  мамлекет үчүн күйгөндөрдү күнөөлөгөндөн  башка  күйүтүбүз жоктой жашайбыз го? Ал жердеги  урмат-сыйдын бийиктигин , мекенчилдигин ар бир үйдө илинип турган мамлекеттин желегинен да сезесиң. Бизде желекти үйгө илмек турсун, аны таягына илип алып, мал айдаса да үн катпайбыз. Башка мамлекеттик  ыйыктыктарыбызды барктай алабызбы? Символикаларыбыз баркталбай, тилибиз жоголуу коркунучуна кептелип турса деле, камырабай жүрөбүз го? Бири-бирибиз менен тытышкандан башка иш калбай калган сыяктанат.  Негизи мекенчил сезим чыныгы жүрөктүн түбүндө тура...

 

  •   Түркия мамлекетин туризм өнүккөн өлкө катары да билебиз да.  Силер барган кезде туристтердин агымы кандай экен?
  • Мен жөнөкөй гана бир мисал айтайын. Туризм багытындагы  жылына бул өлкөгө миллиондогон туристтер келип кетишет.Орточо эсеп менен эсептегенде  бир адам мамлекетке 840  доллар таштап кетет экен. Эми өзүңүз ойлоп көрүңүз, бул экономикалык өнүгүүнүн бир булагы эмеспи.  Мен ушул багыттагы тейлөөлөрдү көрүп,  кубандым. Ал жакта сиз полициядан корунбайсыз, кайсыл жерге кирбеңиз, сизди тейлеген мыкты адамдар, маданияттуу жана элпек тейлөөчүлөр тосуп алышат. Мейманканасынабы, же тамак иче турган жайына баш баксаңыз ал жердин шарты, тазалыгы, адамдардын мамилеси тим эле суугуңду арттырып, таңдайыңды так эттиресиң. шарт орун алган. “Улуу сөздө уят жок” демекчи, ажатканаларынын ичи, андагы түзүлгөн шарт чынын айтканда  биздин айрым үйлөрдөн таза. Туристтерди тартуу, туризмди өнүктүрүү, тейлөөнүн жаңы ыкмаларына ыктоону  айкын бир мисалын Түркиядан алып үйрөнсөк, биздин мамлекет  үчүн чоң олжо болмок. Ошол эле мезгилде экономикабыздын өнүгүүсүнө да чоң салым кошулмак.

 

  • Элинин жашоо маданияты, азык түлүк маселеси, ошол эле мезгилде ысырапчылык жагдайында да эмнелерди байкай алдыңар?  
  • Кадимки нан, суунун баркын мен бул мамлекетке барып билдим,сездим. Суу бизде текейден арзын . Ал жакта өтө кымбат. Бул жакта дасторкон толтуруп нанды тизип алып, анан анын үстүн дагы дүрдүйүм тамакка толтуруп, жеп жүргөн адам ал жакка барганда эң алдын тамактан кыйналары, айрыкча    нандан анан  чайдан  кыйналары турган иш. Үнөмдүүлүктүн арты да аларга алга жылуусуна өбөлгө түзүптүр. Алар эч качан  стол үстүнө ашыкча тамак коюшпайт. Кимдин табити кандай тамакты тартып турса, ошону гана алат. Нан да ченелүү, башка кошумча азыктар да ченелүү.  Айтайын дегеним курсак тоюндуруш үчүн, же той-аш өткөрүү үчүн чоң ысырапкерчиликке барып жаткандыгыбыз   бизди эч убакта байытпайт, өндүрбөйт да, өнүктүрбөйт да экен. Өз кесибиме байланыштуу кыска аралыкка болсо да (эки жума) алыскы Түркия жергесине болгон сапарым мени көп нерсеге үйрөткөндөй да болду, алган таасирлерим да кыйла убактарга сакталып калчу жан дүйнө азыгым болду.

 

  • Ал жакка барууда экономика тармагы башкы орунда турду дебедиңби, демек, жакынкы аралыкта ЖМТРК каналынан экономика темасын чагылдырган жаңы программа көрүп калабыз деген үмүт артып турсак болчудайбы?
  • Албетте ой бар. Максат да койдум. Аны ишке ашырууга  аракет жасалат. Бизде чынында экономика тармагын жазган журналисттер чектелүү гана. Ал тармак оор жана ал тактыкты талап кылат. Андыктан бул жагын да эске алуу менен, ойдогу нерсени алып чыгууга кадамдар жасалат деген тилек бар.

 

  • “Жан дүйнө азыгы” деп, калдың, ал азыкка дагы кандай кошумча таасирлерди кошо аласың?
  • Түрдүү   келбеттеги, укмуштудай салынып жаткан курулуштар , тазалык, кооздук, сулуулук,  ийкемдүүлүк биз көргөн Түркия таасирлерин жаратты. Бизде да сонун мүмкүнчүлүктөр , каражаттар бар. Болгону аны иштете албай жаткандыгыбыз. Эң биринчиси баягы эле иштейм дегендерди буттан тарта жыкканыбыз , көрө албастыгыбыз биздин душманыбыз экен. Бардык нерсени  үйрөнсөк, жаңыны жаратсак, ири-ири курулуштарды курсак, ондогон, жүздөгөн ишканаларды иштетсек болот. Бирок, андагы мүмкүнчүлүк адам баалуулуктарына  байланыштуу экендигине ынана алдым. Түркиянын аракети алдыңкы өнүккөн он мамлекеттин катарына кирүү. Ага болгон мүмкүнчүлүктөрү да  дайын, ишеними да терең. Анткени аларда өткөндү барктоо менен сабак алуу, келечекти көрө билгендерге көсөмдүктү ыйгара салган  бийиктик бириктирип турат. Биз качан бул мамлекеттей өнүгөбүз деген ой менен өз мекенибизге кайттык.  Мүмкүнчүлүктөн пайдаланып  ЖМТРКнын башкы директору Союзбек Абдурасуловго ыраазычылыгымды билдирип кетким келет. . Анткени, анын сунушу, колдоосу  жана  көмөгү менен  Түркия  жергесине саякаттап, көптү көрүп, билип келдим. Негизи, адам урпагынын жашоо маңызы көп жашаганында эмес, көптү көргөнүндө экендигине да тан бердим.
  •  
  • Кызыктуу маек үчүн ыраазычылык. Чыгармачыл сапарлар арбый берсин.

                 Бактыкан АЖЫМАМАТОВА

 

Досторуң менен бөлүш

Коментарии FACEBOOK:



Тектеш жаңылыктар

“Жалалабатэлектро” ААКнын башкы директору К. А. Маматкановдун... “Жалалабатэлектро” ААКнын башкы директору К. А. Маматкановдун...

“Жалалабатэлектро” ААКнын башкы директору К. А. Маматкановдун “Акыйкат” гезитине берген интервьюсу.   А. Замирбек кызы: Саламатсызбы Кеңешбек Апсалиевич! Учурда...

18 - Сентября  2015 | 18 : 58868
Кыргыз тарыхы байыркыдан башталат Кыргыз тарыхы байыркыдан башталат

Кыргыздар биздин заманга чейин 201-жылы эле кытай жазмаларында  “гегунь” деген аталыш менен белгилүү болгон. Ар кайсы жылдарда мамлекет куруу идеялары көтөрүлгөн. Элибиз менен мамлекетибиздин...

7 - Июня  2016 | 12 : 356797
“Эл – рентген, ичиңдегини да көрүп турат” “Эл – рентген, ичиңдегини да көрүп турат”

Жалал-Абад шаарынын мэри Авазов Салайдин Абдивалиевич маалымат жыйын өткөрүп, журналисттерди кызыктырган бир топ суроолорго ынанымдуу жооп берди. “Мен шаар башчысы катары бир гана эл үчүн иштейм. Элден эч...

15 - Июня  2016 | 10 : 151882
«Сабырдуулук жана туруктуулук,ийги ишке өбөлгө болот» «Сабырдуулук жана туруктуулук,ийги ишке өбөлгө болот»

        КРнын Өкмөтүнүн Жалал-Абад областындагы ыйгарым укуктуу...

19 - Августа  2016 | 13 : 452665
Мамасалы Акматов: “Өзбекстан менен кызматташууга биз даярбыз” Мамасалы Акматов: “Өзбекстан менен кызматташууга биз даярбыз”

    Өзбекстанга болгон иш-сапар мындан ары өз жемишин берчүдөй. Анда кыргыз жана өзбек жетекчилери буга дейре үзүлүп калган эки тараптуу кызматташууну кайра улантуу демилгесин көтөрүштү....

7 - Октября  2016 | 15 : 371949
«Жогорку окуу жайда билимдин сапаты  башкы орунда турат» «Жогорку окуу жайда билимдин сапаты башкы орунда турат»

Кеңешбек УСЕНОВ, ЖАМУнун ректору:  «Жогорку окуу жайда билимдин сапаты башкы орунда турат» Ректор жөнүндө маалымат:   Усенов Кеңешбек...

13 - Декабря  2016 | 10 : 591780
Электрондук паспорт жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачат Электрондук паспорт жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачат

    Ушул жылдын орчундуу окуясы жарандарга электрондук паспорт берүү жана президенттик шайлоо болот өңдөнөт. Мамлекеттик каттоо кызматынын маалымат катчысы Мелис Эржигитовдун айтымында 2017- жылдын...

15 - Февраля  2017 | 4 : 301680